Ders Kodu: 
TLL 311
Ders Dönemi: 
Güz
Ders Tipi: 
Zorunlu
Teori Saati: 
3
Uygulama Saati: 
0
Laboratuvar Saati: 
0
Kredi: 
3
AKTS: 
6
Dersin Dili: 
Türkçe
Dersin Amacı: 
12. Yüzyıldan başlayıp neredeyse 16. yüzyılın sonlarına kadar devam eden Eski Anadolu Türkçesi ve Erken Osmanlıca dönemlerine ait Eski Türkiye Türkçesinin öğretilmesi.
Dersin İçeriği: 

Yukarıda belirtilen dönemleri ait manzum ve mensur eserler, Eski Anadolu Türkçesinin öncülerinin dilin gelişimine katkıları, Eski Anadolu Türkçesi’nin gününümüz Türkçesi ile olan farklılıkları ele alınır.

Dersin Öğretim Yöntemleri: 
1: Ders, 2: Soru-cevap
Dersin Ölçme Yöntemleri: 
A: Sınav , C: Ödev

Dikey Sekmeler

Dersin Öğrenme Çıktıları

Dersin Öğrenme Çıktıları

Öğretim Yöntemleri

Ölçme Yöntemleri

1) Divan Edebiyatını hazırlayan Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait metinleri tanıtmak.

1,2

A,C

2) Türk edebiyatının temeli şiir üzerine kurulduğu için, hece vezni ve aruz vezni ile yazılmış mesnevileri ve ilk divanları okutmak.

1,2

A,C

3) Söz konusu dönemde kullanılan şiir türleri, nesir türleri, bu eserlerde işlenen motifler, mitolojik unsurlar üzerinde çalışma yapmak.

1,2

A,C

4) Dönemde yazılan eserlerle doğu ve batı edebiyatları arasında ilişkilendirme yapmak.

1,2

A,C

 

Dersin Akışı

Hafta

Konular

Ön Hazırlık

1

Eski Anadolu Türkçesinin tanımı, dönemleri. Bu dönem dili ve edebiyatı üzerinde yapılan belli başlı çalışmalar.

 

2

Eski Anadolu Türkçesindeki ünlü, ünsüz harf değişmeleri, ünsüzlerdeki yuvarlaklaşmalar, eklerde görülen değişmeler.

 

3

Eski Türkçe ile Eski Anadolu Türkçesindeki ünlü, ünsüz değişmeleri. Eski Anadolu Türkçesinin örgüsü. Çoğul ekleri, iyelik ekleri, tamlama ekleri, ismin çekim ekleri, yalın ve durum eki almış olan zamirler.

 

4

Soru sözcükleri, zarflar, zamir kökenli kişi ekleri, emir ekleri, gereklilik kipi, şimdiki zaman, gelecek zaman, -miş’li geçmiş zaman.

 

5

Eski Anadolu Türkçesi döneminin genel olarak mensur ve manzum eserlerinin tanıtımı. 15.-16. yüzyıllarda Eski Anadolu Türkçesi varlığı, Osmanlı Türkçesine geçiş, Divan Edebiyatı’nın ilk yüzyıllarında eser veren şairlerin, eserlerinin incelenmesi. Cem Sultan, Cemşid ile Hurşid, Fuzulî, Leyla ile Mecnun, Yahya Bey (Taşlıcalı) Yusuf ile Züleyha, Lâmi’î Çelebi, Ferhat ile Şirin, Hasan Ziyâ’î San’an Şeyhi. Bu konudaki yayınlar.

 

6

Ahmed-i Fakih, Çarhnâme’den Arap harfli Eski Anadolu Türkçesi metin okuması.

 

7

Sultan Veled ve Türkçe manzumeleri, Şeyyad Hamza ve Yusuf u Züleyha’sı.

 

8

Eski Anadolu Türkçesinin en büyük şairi Yunus Emre’nın hayatı, dönem edebiyatındaki yeri, Türk edebiyatına katkıları, eserlerinin eski harfli ve edisyon kritikli nüshalarından metin okuma ve sadeleştirme.

 

9

Eski Anadolu Türkçesinin mensur eserlerinden Saltukname ve Danişmendname’den metin okuması, üzerinde dil incelemesi yapılması. Yusf-i Meddah’ın Varka ile Gülşahı.

 

10

Beylikler Dönemi Türkçesi’nin özellikleri. Bu dönemin önemli şairlerinin Tanıtılması. Gülşehrî, Âşık Paşa, Ahmedî, Hoca Mesud, Şeyhoğlu Mustafa, Ahmed-i Dâî, Şeyhî, Kadı Burhaneddin, Erzurumlu Kadı Darîr.

 

11

Gülşehrî’nin Mantıku’t-tayr adlı eserinden parçalar okunması, dil özellikleri, parçaların günümüz Türkçesine aktarılması uygulaması.

 

12

Hoca Mesud’un Süheyl ü Nevbahar adlı mesnevisinin ve bunun ilmî neşrinin tanıtımı. İlmî neşir üzerinden metin okuma, sadeleştirme çalışması yapılması. Aynı eserden öyküleştirilen Hüsrev ile Şirin hikâyesi üzerinde motifler, kahramanlar, kurgular üzerinde tartışılması.

 

13

Şeyhî’nin Hüsrev ü Şirin adlı mesnevisinden metin okutulması. 14.-15. yüzyıla ait bu eserde Eski Anadolu Türkçesi dil özelliklerinin tespit edilmesi. 14.-15 yüzyıl şairlerinden Ahmed-i Dâî’nin elyazmasından tıpkıbasımı yapılan Türkçe divanından harekeli metin okutulması; dönemin yazı karakterlerinin tanıtılması.

 

14

Eski Anadolu Türkçesi döneminin en büyük eseri olan Garibname’den parça okutulması. Yapılan ilmî neşrin tanıtılması. Divan Edebiyatına geçiş döneminde yetişen Ahmedî’nin İskendernamesi’nin batıdan doğuya serüveninin anlatılması, eserin dil ve hikâyecilik karakterlerinin belirlenmesi, bu konuda yapılan öyküleştirme çalışmasının okunması, İskendername’ye bir de karşılaştırmalı edebiyat gözüyle bakılması.

 

 

Kaynaklar

Ders Notu

Prof. Dr. Mehmet Kanar, Osmanlı Türkçesine Giriş

Prof. Dr. Mehmet Kanar, Eski Anadolu Türkçesi Sözlüğü

Prof. Dr. Mehmet Kanar, Osmanlı Türkçesi Sözlüğü (büyük boy, iki cilt) [Bu sözlükte Osmanlı Türkçesi dönemine ait isim ve fiiller de vardır.]

 

Diğer Kaynaklar

Türk Dili ve Edebiyatı akademisyenleri tarafından hazırlanmış Eski Anadolu Türkçesi ile ilgili metin ve uygulama kitapları, matbu ve yazma metinlerle fotokopi desteği, projeksiyonla yazma eser gösterimi, özel kütüphanemde bulunan Osmanlıca Nadir Eserlerin öğrenciye gösterilmesi, öğrencinin nadir eseri dokunarak, sayfalarını çevirerek tanıması.

 

Materyal Paylaşımı

Dökümanlar

Kitap dışında, fotokopi veya projeksiyon iledöküman sunulmaktadır.

Ödevler

Zaman zaman Osmanlıca yazma becerisinin geliştirilmesi için ödev verilir.

Sınavlar

Burada farklı yöntem uygulanmaktadır. Bazen sınav yapılmakta, bazen de herkese bir proje verilerek ders dönemi sonuna kadar araştırma için süre tanınmakta, yapılan proje vize ve final çalışması olarak değerlendirilmektedir. Proje çalışmasının öğrenciyi sınav stresinden uzaklaştırdığı için çok daha başarılı sonuçlar sağladığı gözlemlenmiştir.

 

Değerlendirme Sistemi

YARIYIL İÇİ ÇALIŞMALARI

SIRA

KATKI YÜZDESİ

Ara Sınav

1

40

Ödev

1

60

Toplam

 

100

Finalin Başarıya Oranı

 

40

Yıl içinin Başarıya Oranı

 

60

Toplam

 

100

 

 

DERS KATEGORİSİ

Uzmanlık / Alan Dersleri

 

Dersin Program Çıktılarına Katkısı

No

Program Öğrenme Çıktıları

Katkı Düzeyi

1

2

3

4

5

 

1

Türk dilini sesbilgisel, sesbilimsel, biçimbilimsel, sözdizimsel, anlambilimsel ve kullanımbilimsel açılardan incelemeye dönük bilgileri edinir.

 

 

x

 

 

 

2

Türkçeyi anlaşılır ve etkin bir biçimde kullanma becerisine ulaşır.

 

 

x

 

 

 

3

Türk dilinin başlangıcından günümüze kadarki edebi metinlerini hem filolojik açıdan hem de çağdaş edebiyat ve dilbilim kuramlarının ışığında değerlendirir, Doğu ve Batı edebiyatları ile karşılaştırarak eleştirisini yapar.

 

 

x

 

 

 

4

Dil ve edebiyat kuramlarının temellerini oluşturan yakın disiplinlere

ilişkin bilgi sahibi olur; disiplinlerarası okuma yapma ve çözümleme

becerisi edinir.

 

x

 

 

 

 

5

Alanında akademik düzeyde araştırma yapabilecek temel bilgi ve

becerileri edinir; uluslararası platformda ortaya konan güncel

araştırma ve gelişmeleri takip edebilmesini olanaklı kılacak bilgi

teknolojilerinden yararlanır.

 

 

 

 

x

 

6

Bireysel ya da bir çalışma grubunun üyesi olarak, Türk Dili ve

Edebiyatı alanında karşılaştığı pratik ve/ya kuramsal sorunları

tanımlar, betimler ve bu sorunlara somut veriler ışığında çözümler

üretir; veri ve çözümlerini alandaki diğer uzmanlarla ulusal ve/ya

uluslararası ortamlarda paylaşır, tartışmaya açar.

 

 

x

 

 

 

7

Mesleki ve etik sorumluluk bilinci kazanır.

 

 

 

 

x

 

8

Alanında edindiği kuramsal ve uygulamalı bilgileri, eğitim-öğretim ve

kamusal hizmet alanlarında uygulamaya sokar.

 

 

 

 

x

 

9

Alanında gerçekleştirilen bilimsel, kültürel ve sanatsal etkinliklere

katılır. Benzeri etkinliklerin yaratılmasında ve hazırlanmasında görev

üstlenir.

 

 

 

 

x

 

10

Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği bilincini ve bunu

gerçekleştirmeye dönük becerileri edinir.

 

 

 

 

x

 

 

ECTS

Etkinlik

SAYISI

Süresi
(Saat)

Toplam
İş Yükü
(Saat)

Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati)

15

3

45

Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme)

15

2

30

Ara Sınav

1

5

5

Ödev

10

5

50

Final

1

10

10

Toplam İş Yükü

 

 

100

Toplam İş Yükü / 25 (s)

 

 

140/25: 5,6

Dersin AKTS Kredisi

 

 

6